Sepulturak komunitate baten ispilu zirenekoak I: San Pedro Parrokiako San Bernabe kapera

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-11-09 12:52   Gizartea

Sepulturak komunitate baten ispilu zirenekoak I:  San Pedro Parrokiako San Bernabe kapera

Gure lurraldean, erlijio kristauaren barruan, hilotzak elizen inguruan ehorzten ziren garai batean. Burualdeko gertutasunean santu, elizgizon eta komunitateko pertsonaia nagusiak eta haien ondoren gainerako komunitateko kideak. Denborarekin tenpluak handitzen joan ziren eta kanpoko sepultura horietako asko eliza berrien barrualdean geratu ziren. Horrek, komunitatearen ehorzketak elizaren barrualdean egitera eraman zuen. 

Zementu naturalaren ekoizpenari buruzko aztarnen bila

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-10-05 10:04   Gizartea

Zementu naturalaren ekoizpenari buruzko aztarnen bila

Zementugintzak garrantzia handia izan zuen Zumaiako industrializazioan. Ekoizpen honek eman zion hasiera hain juxtu herriko industrializazio prozesuari XIX. mendearen erdialdera, eta Urola Beheko zementu fabrikek hartu zuten garrantziari esker, Zumaiako portua “Interés General de Segundo Orden” izendatua izan zen 1883an. Zementu naturalak Zumaian izan zuen indarraz jakitun, artxiboan honen inguruko datuak topatu nahian ibili gara.

Jakingo al zenuke 1344ko leku-izenak gaurko Zumaiako mapan kokatzen?

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-08-04 11:02   Gizartea

Jakingo al zenuke 1344ko leku-izenak gaurko Zumaiako mapan kokatzen?

Orain urte batzuk arte, egungo herriak hiri-gutuna lortzearekin batera sortzen zirenaren ustea zegoen. Hiri-gutunarekin hiribildu berri bat sortzen zen, bai. Horrek, ordea, ez du hiribildua sortu aurreko populazio eza adierazten. Bai dokumentazioak, bai arkeologiak, hiribilduak sortu aurreko populazio guneak zeudela erakutsi dute eta hiribilduen sorrera populazio horren nahiaren emaitza direla.

1957ko sanpedrotako egitaraua: jai egitarau bat baino gehiago

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-07-06 08:46   Kultura

1957ko sanpedrotako egitaraua: jai egitarau bat baino gehiago

Sanpedroetan murgilduta egon zen Zumaia joan den astean. Herriko zaindariari eskainitako jai hauek aspaldidanik ospatzen dira. Gaur egun santelmoek nagusitasuna kendu dieten arren, gustura murgiltzen dira zumaiarrak festa giro epeleko jai udatiar hauetan.

Istiluak Zumaiako nasen inguruan

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-06-01 11:20   Gizartea

Istiluak Zumaiako nasen inguruan

Apirileko idatzian arrantzarako nasak ekarri genituen txoko honetara. Nasa horiek zer eta nolakoak ziren ikusi genuen, baita hiribilduen ekonomian izan zuten garrantzia azaleratu ere. Arrantzarako egitura horien kokapenak, ordea, istilu eta auzi ugari sortu zituzten ibaien erabileraren inguruan. Gaiari jarraipen txiki bat egin nahirik, nasa hauekin Zumaian egon ziren zenbait istilu jorratuko ditugu artikulu honetan.

Zumaiako arrantzarako nasak

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-04-28 15:11   Gizartea

Zumaiako arrantzarako nasak

San Telmo jaiak direla eta, apirileko artxiboari buruzko idatzia itsasoarekin edo arrantzarekin lotutako gai baten ingurukoa egiten saiatzen gara. Oraingo honetan ibai eta itsasadarretan burutu ohi zen arrantza mota bati buruz idaztea erabaki dugu, nasen inguruan hain zuzen. Zenbaitentzat agian ezezaguna izango da arrantza mota hau, baina kostako eta ibai inguruetako hiribilduentzat benetan garrantzitsua izan zen. Baina zer dira nasak?

Plater konbinatuaren aurrekaria

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-04-04 12:31   Gizartea

Plater konbinatuaren aurrekaria

Gaur egun normaltzat hartzen dugu taberna batera joan eta bertan plater konbinatuaren eskaintza topatzea. Behin baino gehiagotan menu oso bat jateko gogo edo beharrik ez eta plater konbinatua hautatzen dugu. Otordu oparo eta ogitartekoaren arteko aukera orekatuena izaten da. Aukera hau, ordea, nahiko berria da gure artean eta, ziurrenik, bat baino gehiago harrituta geratuko da eskaintza honen sorrera ezagutzean.

Herriko erlojuaren esferarekin gorabeherak

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-03-02 12:14

Herriko erlojuaren esferarekin gorabeherak

Egin ditugun azken bi idatziak herriko erlojuaren ingurukoak izan dira. Bi kasuetan erlojuaren makineriarekin lotura izan dute. Herriko erlojuaren inguruko trilogia osatuko duen idatzia izango da hau, baina oraingoan, erlojuaren esferarekin izandako gorabeheren berri eman nahi dizuegu.

Herriko erlojua eta Yereguitarrak

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-02-06 19:21

Herriko erlojua eta Yereguitarrak

2016. urtea bukatzeko herriko erlojuaren lehen datuei buruzko idatzia osatu genuen. Urte berria hasi dugun honetan, erloju horren historiarekin jarraitzea erabaki dugu. Izan ere, Zumaiak erlojuaren tiki-taka soinuaren altzoan jarraitu zuen.

Herriko erlojuaren lehen tiki-taka

Zumaiako Udal Artxiboa 2017-01-09 11:12   Gizartea

Herriko erlojuaren lehen tiki-taka

Urtea bukatzen ari da… 2016a agurtu eta 2017ari ongi etorria emateko momentua hurbiltzen doa… Aurten Urtezahar-gaueko kanpaiak San Telmo baselizatik emango ditu Euskal Telebistak. Zumaiarrak, ordea, San Pedro parrokiko erlojuari so egon izan ohi dira urteko azken gaueko hamabiak noiz iritsiko zain. Kanpandorreko erlojuak adierazten du denbora aurrera doala, segundoz segundo eta minutuz minutu. 

Zumaiako antzinako kanpoko dikea

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-11-30 12:33   Kultura

Zumaiako antzinako kanpoko dikea

Pentsatu baino beranduago, baina jadanik hasi dira Zumaiako barradera edo kanpoko dikea konpontzeko lanak. Azken itsasaldi bortitzak kalte handiak eragin zituen Urolako itsasadarreko sarreran eta denbora luzez egon da barrako pasealekurako bidea itxita. Gune kaltetuenetariko bat antzinako barraren zatia izan zen. Hori dela eta, oraingoan, Zumaiako barraren lehen zati hura eraiki zeneko informazio bila joan gara udal artxibora.

Isiltasunaren garrasia: 1936ko altxamendu militarraren ondorena Zumaian

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-11-02 08:35

Isiltasunaren garrasia: 1936ko altxamendu militarraren ondorena Zumaian

Hilabeteroko tarte honetan artxibora jotzen dugu, bertan gordea dagoen informazioaren zatitxo bat zuei gerturatzeko asmoz. Gai baten inguruko datuen bila ibiltzen gara eta informazioa behar izaten dugu argitaratzen ditugun idatzi xumeak osatzeko. Udalak memoria historikoa lantzeko egitasmoa abiatu duen honetan, Gerra Zibilari hasiera eman zion altxamendu militarra gogora ekarri nahi izan dugu. Uztailean 80. urteurrena izan zen eta horri eutsi diogu oraingoan.

Arritokietako Baseliza eta Ospitalea

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-10-05 14:00   Gizartea

Arritokietako Baseliza eta Ospitalea

Irailean Arritokieta eguna ospatzen da Zumaian eta hau aitzaki ezin hobea iruditu zaigu udal artxiboan gordeta dagoen 1690 eta 1886 urte bitarteko kontu-liburuko zenbait datu hona ekartzeko.

Odieta pilotalekuak azpian gordetzen duena

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-08-03 16:52   Gizartea

Odieta pilotalekuak azpian gordetzen duena

Ekainaren bukaeran Aitzuri pilotaleku berriak ateak zabaldu zituen Zumaian.  Denbora behar izan du proiektuak, baina jadanik errealitatea da herrian: Zumaiak badu pilotaleku berria.

Balsa dantzatzeagatik zigortuak

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-06-27 13:01   Gizartea

Balsa dantzatzeagatik zigortuak

Dantza beti egon da festari lotuta. Euskal Dantzen kasuan, baita ekitaldi ofizialei lotuta ere. Besteak beste, dantzak harremanak sortu eta estutzeko balio duela esan daiteke. Festa eta parranda giroan, ligatzeko aitzakia ederra ere izan ohi da.

Gaueko zaindariak

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-06-16 09:21   Gizartea

Gaueko zaindariak

Galdurik dagoen lanbide baten inguruan jardungo dugu gaurkoan, sereno edo gauzainaren inguruan hain zuzen. Elektrizitaterik ez zegoenean,  gauetan segurtasuna bermatu ahal izateko, kalea argiztatzen zuten argiontziak zaintzea beharrezkoa suertatzen zen.  Apurka, ordea, gauetan argiztapena zaintzeaz gain beste behar batzuk sortu ziren. Farolariek serenoei bidea zabaldu zieten, postuaren aurrekariak izan zirela esan daiteke. Udal langile mota hau XVIII. mendean sortu zen.

1787ko Zumaiako Itsasgizonen Zerrenda

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-05-03 14:37   Gizartea

1787ko Zumaiako Itsasgizonen Zerrenda

San Telmo Kofradiako liburuetan mota desberdinetako dokumentuak aurki daitezke. Horien artean, Zumaiako marinelen inguruko informazioa eskaintzen duten zerrendak daude. Gaurko gaiarekin jarraitu baino lehen ordea, gogorarazi beharrekoa da kofradia honen liburu zaharrenak galdu egin zirela eta 1787an liburu berria osatu behar izan zela. Horretarako aurreko liburuetan jasotzen zena errekuperatzeko eta gogoratzeko saiakera egin zuten San Telmo Kofradiako kideek. Zenbait kontu liburu berrian islatzea lortu zuten, baina gehiena galdu egin zen.

Euskal Errepublikaren Aldarria

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-04-14 12:10   Politika

Euskal Errepublikaren Aldarria

Zumaiako Udal Artxiboak hainbat altxor gordetzen ditu eta haien inguruko artikulo-sorta zintzilikatzen dira Udaleko web orrian. Oraingo honetan, Bigarren Errepublikaren aldarrikapenarekin bat eginaz, Euskal Errepublikaren Aldarria izeneko idatzia prestatu dute Ereiteneko kideek. 

Trena iraultzea lortu zuen haizete bortitza

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-02-15 13:41   Gizartea

Trena iraultzea lortu zuen haizete bortitza

1941eko otsailaren 15ean eta 16an haizete handia egon zen Iberiar Penintsulan.  Dirudienez, Ozeano Atlantikoan sortutako borraska bat penintsulan sartu eta ziklogenesi lehergarriaren bidez asko sakondu zen denbora gutxian. Otsailaren 15ean behe presio gunea Galizia mendebaldean kokatu zen. Honek, arratsaldean hasi zen haizete handia ekarri zuen Euskal Herriko kostaldera. Datu metereologikoek adierazten dutenez, haize boladarik indartsuena Igeldon neurtu zen eta 196,8 km/h izan zen.

Jose Maria Zubia ‘Aita Mari’, itsas salbamenduaren ikur

Zumaiako Udal Artxiboa 2016-01-25 14:44   Gizartea

Jose Maria Zubia ‘Aita Mari’, itsas salbamenduaren ikur

Hilabete honen 9. egunean ospatu zen Jose Maria Zubia “Aita Mari” zumaiarraren heriotzaren 150. urteurrena. Arazoetan aurkitzen ziren itsasontzi eta arrantzaleak salbatzeko egindako saiakerengatik egin zen Zumaian jaiotako arratzale eta patroia ezagun. Ez dago bere bizitzaren inguruko datu askorik eta dauden gutxietarikoak gizona heroi bihurtzen duten garaiko kronika ederrak dira.